Istorijat škole

Muzička škola – Subotica je osnovana 1868 godine. Ona je u početku imala samo tri odseka: odsek za pevanje, odsek za violinu i odsek za violončelo; svaki odsek je imao svog nastavnika. Školovanje je trajalo četiri godine, od kojih su prve dve činile niži, a druge dve viši tečaj. U školu su primana deca sa navršenih devet godina, koja su znala da čitaju i pišu i koja su imala dobar sluh. Vođenje škole bilo je povereno direktoru gimnazije pošto se nastava u početku izvodila u prostorijama te ustanove. (Muzička škola još dugo neće imati svoju kuću.) Prvi nastavnici – Vjenceslav Soušek, Geza Alaga i Leonhard Barbaro – bili su članovi orkestra u Crkvi svete Terezije.

Godine 1874. otvoren je i odsek za duvačke instrumente, a na čelo ustanove bio je postavljen horovođa – regens chori – Crkve svete Terezije. U školu su došli novi nastavnici: gudački odsek je preuzeo Karolj Bodrogi, duvački odsek je vodio Mihalj Šarvari, a sa pevačima je radio novi direktor: Ferenc Kunert, a od naredne godine Vjenceslav Soušek. Prve podatke o broju učenika imamo iz 1875 godine, kada se upisao 71 učenik.

Prvi profesor sa diplomom Muzičke akademije u Budimpešti je  bio Ferenc Gal, koji je od 1. oktobra 1882. pa sve do smrti, rukovodio Školom. Gal je bio odličan klavirista, a i kao kompozitor je bio cenjen i poznat, ne samo u Mađarskoj, već i izvan njenih granica. (Uticaj njegovih veza sa srpskim muzičarima i muzikom drugih slovenskih naroda, može da se primeti u više kompozicija čiji je autor.)

Galu je tek 189o. godine pošlo za rukom da izdejstvuje otvaranje odseka za klavir za koji je pokazivano veliko interesovanje u Subotici. Vođenje tog odseka je preuzeo on sam, a najtalentovanije učenike je vodio u Budimpeštu i oni su tamo polagali svoje ispite. Pošto Muzička škola još uvek nije imala svoju zgradu, koncerti učenika – a i stranih umetnika koji bi gostovali u gradu – održavani su najčešće u fiskulturnoj sali (stare) gimnazije, ili u velikoj sali hotela „Pešta”. (Godišnji ispiti su bili javni pa su se održavani pred publikom, uz prisustvo rukovodstva grada.)

Gal je živeo svega 46 godina. Na njegovo mesto je 1. marta 1907. godine došao Ernest Lanji. On je u to vreme već raspolagao velikim iskustvom i kao izvođač – svirao je nekoliko instrumenata – i kao pedagog, a i kao organizator. Muziku je učio u Beču, Parizu i Budimpešti, a radio je u mnogim gradovima Evrope. Od njegovih kompozicija najčešće su izvođene one koje je napisao za razne vokalne sastave. Lanji, je pored klavirskog, gudačkog, duvačkog i pevačkog odseka, otvorio još jedan odsek: teoretski, a trajanje niže škole je povećao na tri, a srednje škole na četiri godine. Plan i program nastave je uskladio sa planom i programom Muzičke akademije u Budimpešti, a kolektiv škole je pojačao sa akademski obrazovanim muzičarima. Lanji je u školi osnovao muzičku biblioteku, nabavio nove instrumente i izborio se da muzička škola ima svoju stalnu zgradu – onu, u kojoj se ona i danas nalazi, u Štrosmajerovoj ulici. Uprkos ratu, broj upisanih je stalno rastao. Naročito je bilo veliko interesovanje za klavir: 1917. godine samo na taj odsek se upisalo 273 učenika. Stalno zaposlenih profesora je bilo petoro, uključujući i direktora. Pored rada u školi Lanji je – kao regens chori – vodio i hor i orkestar u Crkvi svete Terezije pa je i tamo izvršio neke promene, tako da je popunjavanjem crkvenog – sada već gradskog – orkestra mogao da organizuje prvi simfonijski koncert u gradu i time je udario temelje Subotičkoj filharmoniji. Godine 1908. Lanji je i kao horovođa bio veoma uspešan. Subotički hor je pod njegovim vođstvom postao jedan od najboljih horova u Mađarskoj. Ernest Lanji je značajna ličnost mađarske kulture s početka 20. veka, koji je u velikoj meri doprineo unapređivanju muzičkog života u gradu, gde su sa Subotičkom filharmonijom kao solisti, svirali umetnici svetskog glasa kao što su: Bela Bartok, Pablo Kazals i mnogi drugi.

Po završetku Prvog svetskog rata, Subotica je bila pripojena Kraljevini SHS, a na čelo Muzičke škole je bio postavljen jedan rođeni Subotičanin (raniji direktori to nisu bili) Cvetko Manojlović. Manojlović, koji je zajedno sa Biničkim i Mokranjcem u Beogradu, osnovao Prvu srpsku muzičku školu 1899. godine je postao i prvi značajniji nastavnik klavira u Srbiji. On je svoje muzičke studije započeo u Subotici a završio u Lajpcigu. Cvetko Manojlović je položaj direktora preuzeo od Lanjija 1. oktobra 1919. Nastava u školi je uglavnom tekla po planu i programu iz doba prethodnog direktora – sa tom razlikom što je niža škola sad trajala četiri godine, a srednja čak šest. Angažovani su novi nastavnici, jer je broj upisanih i dalje rastao. Školske 1922/23. godine stanje je bilo sledeće: klavir – 312 učenika, violina – 93 učenika, viola – 1 učenik, solo pevanje – 26 učenika, nauka o harmoniji (kasniji teoretski odsek) 9 učenika, ukupno 238 devojčica i 160 dečaka. U godinama velike ekonomske krize taj broj je znatno opao tako da se već razmišljalo i o zatvaranju Muzičke škole, do čega ipak nije došlo.

U periodu između dva svetska rata, u subotičkoj muzičkoj školi započela su svoje muzičko obrazovanje mnoga poznata imena u posleratnoj Jugoslaviji: Aleksandar Segedi, Ivan Pinkava, Ljudevit Pap, Milan Dimitrijević – violina, Ladislav Palfi, Karlo Krombholc, Kora Pataki – klavir, Dušan Miladinović – dirigent, i drugi. Po odlasku Manojlovića u penziju, položaj direktora je preuzeo Jožef Herman, profesor violine, koji je tu bio radio već dvadesetak godina.

Za vreme Drugog svetskog rata u subotičkoj Muzičkoj školi su se zaposlili profesori dovedeni iz Mađarske, a na čelo ustanove bio je postavljen Ištvan Semler, koji je diplomirao na Muzičkoj akademiji u Budimpešti na odseku violine. Nastava je izvođena prema planu i programu koji su primenjivani na celoj teritoriji Mađarske. Najznačajnija novina je bila uvođenje tzv. muzičkog zabavišta.

Rat se u Subotici praktično završio u oktobru 1944. godine, tako da je Muzička škola posle kraćeg prekida već u januaru iduće godine mogla da nastavi sa radom.

Prvi posleratni direktor škole bio je Željko Straka, koji je ovaj položaj 1947.godine prepustio Cori Milko(rođ. Pataki), u ono vreme već renomiranoj klaviristkinji. Ona je školom upravljala, sa malim prekidom, do 1966.

Suboticu je u prvim posleratnim godinama karakterisao veoma bogat muzički život, a u centru zbivanja nalazila se Muzička škola, koja je bila organizator svih koncerata u gradu. Subotička filharmonija je organizaciono takođe pripadala Muzičkoj školi. A u školi, pored instrumenata, mogao se učiti i balet, a u operskom studiju i gluma. Na svečanoj priredbi koja je bila održana povodom 80-godišnjice postojanja Muzičke škole – 31. marta 1948. godine – učenici su izveli dobar deo opere „Nikola Šubić Zrinski“ od Ivana Zajca.

Subotička Muzička škola je među prvima uvela tzv. neklasične – ali veoma popularne – instrumente, kao što su tambura i harmonika. Danas se u ovoj školi mogu učiti i instrumenti koji se koriste prilikom izvođenja džez muzike – saksofon, bubnjevi i sl.

Muzička škola – Subotica je jedina u zemlji u kojoj se nastava izvodi i na srpskom i na mađarskom jeziku.

Posle Kore Milko školom su upravljali: Josip Peić (1968-1975), Geza Šandor ( 1975-1979), Ištvan Balaž Piri (1979-2002), Katarina Skenderović (2002-2004), Ištvan Antal (2004-2012), Edita Barlai (2012-2017). Od 2017. godine tu funkciju obavlja Dragana Nikolić.

 

Comments are closed